Hoofdstuk 2

 

 

KINDEREN DIE ZICH GOED IN HUN VEL VOELEN

 

 

In de levensfasen die we in dit hoofdstuk zullen behandelen, overlap­pen diverse belangrijke motivaties elkaar en volgen elkaar op, zoals golven in de zee zonder ooit echt uit te vloeien.

 

Kinderen van zes - zeven jaar hebben intussen hun seksuele lichaam en dat van de andere sekse ontdekt en verifiëren - in hun eentje of met een favoriet leeftijdgenootje - nog eens goed of het « object er nog steeds zit ». Ze beginnen hun eigen geslachtelijkheid te aanvaarden, maar hun laatste angst hieromtrent is nog niet helemaal verdwenen.

 

Tussen acht - tien jaar zijn kinderen moderne wetenschappers : seks inte­resseert hen als studieobject, in al zijn facetten en zonder taboes. Met kameraadjes praten ze vaak over seks en doen ze zelfs wat praktische oefeningen, meer om te weten hoe het precies in zijn werk gaat dan om tot een Iustgevoel te komen.

 

Preadolescenten wagen een kijkje in de seksuele wereld van tie­ners en volwassenen en willen proberen waartoe ze zoal in staat zijn. Lichamelijk genot intrigeert hen niet alleen, maar interesseert hen al gauw in hoge mate, zowel in theorie als in praktijk.

 

Gebruikelijke seksuele activiteiten

 

De hieronder beschreven activiteiten zijn allemaal ( voldoende ) ont­wikkeld ( = gezond ) of normaal ontwikkeld. Ze hebben vooral betrek­king op de genitaliënstreek van het lichaam met werkingsmechanis­men die met de ontwikkelingsfase van het kind mee evolueren.

 

Kijken en inspecteren

 

Vanaf vijf jaar en vooral tussen zeven en acht jaar tonen kinderen graag hun eigen geslachtsdelen en willen ook die van andere kinderen zien. Ze bekijken hoe die geslachtsdelen eruit zien en hoe ze functione­ren : ze raken ze aan, inspecteren ze en spelen ermee. Wat kinderen vooral drijft, is nieuwsgierigheid en het vervangen naar kennis. Met een speelkameraadje worden deze activiteiten dikwijls in een seksueel rollenspel opgenomen ( bijvoorbeeld zoals bij « doktertje spelen » ), maar op deze leeftijd gaan kinderen meteen recht op hun doel af en verzinnen geen uitgebreide scenario's meer, iets wat de uiteindelijke ontdekkingen en exploraties alleen maar zou uitstellen.

 

In de caravan ...

 

Lily ( twaalf jaar ), die zich afvraagt « word ik lesbisch »?; vertrouwt aan het forum Elysa een paar herinneringen toe die steeds bij haar terugkomen : « Toen ik zes was, vroeg mijn nichtje ( acht jaar ) me om mee naar haar caravan te gaan ( N.B. in de tuin ), [...] daarna zei ze dat we onze kleren moesten uittrekken [...]. We hebben ons toen helemaal uitgekleed, maar er gebeurde niets [...].Lacherig hebben we elkaar twee minuten aangekeken en toen zei ik dat we ons weer moesten aankleden ».

 

Tijdens de prepuberteit kunnen kinderen opnieuw beginnen met inspecteren en experimenteren. Hun activiteiten draaien dan vooral rond inwijding in de seksuele praktijk en erotische verworvenheden van oudere kinderen. Vooral de intieme anatomie en fysiologie van de andere sekse fascineren kinderen enorm. Toch durven veel preado­lescenten de andere sekse nog niet concreet te benaderen en houden ze het bij praten, porno kijken of het begluren van een oudere jongen of een ouder meisje in bad.

 

Masturbatie

 

In deze levensfase is masturberen de belangrijkste seksuele activiteit. Jongetjes hebben hun penis allang bij toeval rond zes - zeven maanden ont­dekt, bijvoorbeeld als ze een schone luier krijgen en ze uit nieuwsgie­righeid met hun piemeltje beginnen te spelen, zoals ze dat ook met andere lichaamsdelen ( tenen, vingers, enz.) doen. Meisjes ontdekken hun vulva wat later, rond tien - elf maanden. Tussen een en drie  jaar proberen zij uit nieuwsgierigheid soms een boontje of erwt of een klein stukje speelgoed in hun vagina te stoppen, zoals ze ook allerlei dingetjes in hun mond of neus proberen te doen ( www.umich.edu ). Tussen 2 1/2 en 5 jaar raken de meeste kinderen soms hun geslachtsdelen aan, spelen ermee of wrijven erover om zo een lekker gevoel te ervaren. Ongeveer 10 tot 15 % van de kinderen kennen reeds de klassieke geba­ren van het masturberen.

 

Vanaf zes jaar vermindert het openlijke karakter van zelfbevrediginggenotsbeleving. Hoogstens prutsen en friemelen kinderen af en toe door hun kleren heen aan hun geslacht, zonder te beseffen dat eventu­ele ooggetuigen kunnen doorhebben waar ze mee bezig zijn. Op zo’n moment worden ze snel tot de orde geroepen door hun ouders of zelfs door broertjes of zusjes, die beschaamd zijn over de « onfatsoenlijke manieren van het kind in het bijzijn van iedereen ». Vooral uit angst ingegeven seksuele handelingen en inspecties kunnen zich daarente­gen tot ongeveer acht jaar nog steeds vrij ongegeneerd voordoen.

 

Bij het begin van de adolescentie ( rond 13-14 jaar ) masturberen bijna alle jongens zich, een minderheid af en toe, de meesten tussen drie keer per week en dagelijks, terwijl een kleine minderheid ( rond 5% ) het zelfs dagelijks meermaals doet. Ook meisjes masturberen zich ( 50-60% ). ( Aangenomen dat deze cijfers, doorgaans afkomstig van vragenlijsten voorgelegd aan middelbare scholieren of jonge volwassenen, echt betrouwbaar zijn ).

 

Met z’n tweetjes

 

De haantje-de-voorsten onder de preadolescenten beginnen zoveel mogelijk de seksuele activiteiten van de « groten » te imiteren. Sommi­gen gaan zich zelfs volledig als zodanig gedragen (1). Er bestaat ech­ter een aanzienlijke kloof tussen hun lichamelijk prestatievermogen - dat heel « goed » kan zijn - en hun affectieve en relationele rijpheid : die staat nog op het niveau van elf - twaalf jarige kinderen. Zij kunnen de eventuele gevolgen van hun handelingen dan ook slecht inschatten. Helaas durven ze nauwelijks met volwassenen over hun « hoogstand­jes » te praten noch over hun eventuele problemen hieromtrent. Hier­door vertonen ze vaak risicogedrag : ze denken niet aan voorzorgsmaatregelen in verband met voorbehoedmiddelen, SOA's ( Seksueel Overdraagbare Aandoeningen ) en ultravroege dramatische zwan­gerschappen tot gevolg ). Even een voorbeeld : jonge buren, een meisje en een jongen van twaalf jaar die zich seksueel tot elkaar aangetrokken voelen, ouders vaak van huis, veelvuldige afspraakjes thuis die de gelegenheid vormen de volgende etappes van seksualiteitsbeleving te doorlopen : elkaar kussen en omhelzen, elkaar stevig kussen met pet­ting ( dat wil zeggen elkaar erotisch strelen met kleren aan ), mastur­beren, « bevingeren », orale seks en vaginale penetratie.

 

Belangrijke precisering

 

Vandaag de dag is een discussie over orale seks dringend nodig. In de media en het seksuele discours wordt dit als iets dood­normaals gezien, althans in zijn polariteit « penis in mond ». Dus - zelfs kleine - kinderen ( zes - zeven jaar ) die intelligent, nieuwsgierig en welingelicht zijn, kunnen dit zelf willen uitproberen, zon­der te beseffen dat het om iets erotisch gaat : dit is daarom nog geen fellatio! Als ze acht - negen jaar zijn, kunnen kinderen elkaar op dit gebied flink uitdagen. Vanaf de preadolescentie nemen som­migen dit op in hun erotisch repertoire ( seksegenootjes samen of meisjes en jongetjes onder elkaar ), pas dan kan je echt van fellatio spreken. Daarom gebruik Ik liever de uitdrukking « vol­ledige geslachtsgemeenschap » ( sexual intercourse ) of « aduldlike seksuele activiteiten » om de - niet-solitaire - betrekkingen aan te duiden waarbij sprake is van penetratie ( oraal, anaal of vagi­naal ) met de bedoeling te doen zoals de « groten » om hetzelfde erotisch plezier te beleven als zij. Het inbrengen van een penis ( of van een ander voorwerp ) in een ad hoc lichaamsopening van een speelkameraadje tijdens een seksueel spel kan ipso facto niet worden gelijkgesteld met volledige geslachtsgemeenschap, zoals ik die heb gedefinieerd, zelfs al kan het er choquerend veel op lijken.

 

Vocabularium en het seksuele discours

 

Vanaf zeven - acht jaar gaat een deel van de gesprekken op de speelplaats over seksuele kennis. Een kind vertelt een mop die het je-weet-niet-waar heeft opgevangen - het soort moppen die onder kinderen de ronde doen en evengoed smerig of sadistisch als seksueel getint kunnen zijn. Niet iedereen in de groep snapt de mop, maar iedereen lacht zogenaamd begrijpend mee.

 

Naarmate kinderen ouder worden, raakt hun dagelijkse woor­denschat doorspekt met gedurfde tussenwerpsels, waarmee ze willen bewijzen dat ze bij de wereld van de grote mensen horen. « Shit, ‘t is serieus waar! …  hou op met dat gelul! » Er wordt te pas en te onpas mee gestrooid en niet alleen onder leeftijdgenootjes, maar ook in het bijzijn van volwassenen. Soms wordt een volwassene ook persoonlijk het mikpunt, wanneer het kind zeer geagiteerd of boos is. Er worden steeds meer schuine moppen getapt die hoe langer hoe schunniger worden. Verder is seks hét onderwerp van gesprek en dit niet alleen maar in het algemeen. Seks wordt in verband gebracht met mensen uit hun directe omgeving of met beelden uit allerhande media. In een bepaalde fase bluffen veel kinderen in hun groepje over echte of verzonnen prestaties. In ruimdenkende gezinnen vertellen opgroei­ende kinderen zelf met intens plezier een seksuele grap of anekdote aan hun ouders of het hele gezin om zo te laten zien dat ze « weten hoe de steel in de vork zit ». In de hoop ook eens zoiets van hun ouders op te vangen, luisteren ze met gespitste oren en worden ze razend als ze buitengesloten worden met de woorden « dat is niet voor jullie oortjes bestemd ».

 

Kijkgenot

 

Kijkgenot volgt al snel op de visuele door angst ingegeven inspecties van kinderen rond de zes - zeven jaar Het kind wil nu zien wat het niet mag zien, juist omdat het verboden is. Niet alleen gaat het erom te doen zoals de « groten », die er niet over ophouden, maar ook omdat het hen seksueel begint op te winden. Hoe groter kinderen worden, hoe meer hun interesse uitgaat naar het lichaam en de seksuele activiteiten van adolescenten en volwassenen : kinderen begluren (2) een ouder zusje in de badkamer en snuffelen vooral in de hoorn des overvloeds van de multimedia : televisie en internet ( hoofdstuk 4 behandelt deze virtu­ele seksshops binnen bereik van kleine kinderen, die er evenzeer naar kijken ).

 

Kinderen aan het woord

 

Een adolescent van veertien jaar stelt op het forum Elysa ongerust een vraag over zijn seksualiteit : « Ben ik soms pedofiel? » Hij was babysitter geweest bij een meisje van tien, « dat voor haar leeftijd al vrij ontwikkeld was [...] en met wie ik goed kon opschieten [...]. Ze kwam op een gegeven moment naar me toe en zei : “ Je mag mij aanraken als jij me je piemel Iaat zien “. En de jongen voegde eraan toe : “ Ik heb me laten overhalen en ik vond het best leuk “». Vandaar zijn vraag.

 

Wat te antwoorden? Hieruit valt niet af te leiden of deze zo jonge adolescent normaal is of een potentiële pedofiel. Wat hij vertelt, is dat hij één keer aan de verleiding heeft toegege­ven op uitnodiging van een « al aardig ontwikkeld » meisje. Je kunt zo'n jongen ermee feliciteren dat hij zichzelf zo'n ernstige vraag stelt. Je kunt hem verder de raad geven zich voortaan te onthouden van seksuele activiteiten met jonge ( zelfs voor hun leeftijd al heel goed ontwikkelde ) kinderen. En dan het meisje : gaat het bij haar om een verlangen om te kijken ( iets wat nog normaal is voor haar leeftijd ) of kent ze geen « terughoudend­heid »? Als ze dergelijke voorstellen doet, betekent dit dan dat ze benieuwd is naar het potentiële genot van de babysitter of gedraagt ze zich gewoon als een klein strateegje dat met haar charmes te koop loopt zonder echt rekening te houden met de ander?

 

Minder systematische activiteiten

 

Zich af en toe naakt laten zien

           

Sommige kinderen tonen zich graag naakt, met hun geslachtsde­len duidelijk zichtbaar ( zelfs in erectie voor wat de jongens betreft ), waarbij ze soms als een ervaren stripteasedanser(es) staan te kron­kelen of als een jonge faun ( of bosnimf ) rondspringen. Het kan ook dat ze zomaar hun broek naar beneden laten zakken en willen dat de getuige ( vaak iemand van hun eigen leeftijd of iets jonger ) hun « ana­tomie » bewondert. Daarbij is het wel degelijk hun bedoeling de ander seksueel in verlegenheid te brengen. Dit naakt poseren kan spontaan gebeuren en met veel vrolijke opwinding gepaard gaan.

 

Andere kinderen pakken het subtieler en meer indirect aan ( ze « vergeten » bijvoorbeeld de deur van de badkamer te sluiten; ze leg­gen het zo aan boord dat ze zich uitkleden samen met het vriendje/ vriendinnetje dat blijft logeren, enz. (3) ). Deze tweede categorie « naakt­vertoningen » kan een spelletje zijn dat voorafgaat aan het verleiden, een spelletje dat slimme strateegjes maar al te graag spelen. Maar het kan ook een ( lichtelijk ) verontrustend signaal zijn ( een pervers spel­letje om verwarring te zaaien zonder rechtstreeks op het doel af te gaan ). Dit seksueel provoceren kan gepaard gaan met andere drijfve­ren of vervangen deze : trots je ontwikkelde geslachtsdelen laten zien ( of zelfs laten zien hoe je kan masturberen of welke andere seksuele technieken je beheerst ), anderen laten schrikken, vooral kinderen van de andere sekse ( en om soms op die manier resten van je eigen angst te ontkennen, zoals bij « spookje spelen »).

 

Bram en zijn pyjamabroek

 

Af en toe rent Bram ( tien jaar ) - zonder pyjamabroek en uitbun­dig gillend - de slaapkamer van zijn oudste zusje ( twaalf jaar) bin­nen of soms zelfs die van zijn ouders. Hij maakt een paar mas­turberende gebaren en vliegt dan altijd weer gillend hun kamer uit alsof het om een leuke grap ging. Is dit een vorm van viriel protest tegenover zijn familieleden die door hem als machtiger worden ervaren? 0f is Bram misschien ietwat onzeker en wil hij zijn angst op die manier controleren? Het is wellicht het tegenovergestelde van bedplassen.

 

We kunnen het gebruik van tussenwerpsels, moppen tappen en het maken van obscene gebaren min of meer vergelijken met het zich naakt tonen. Het is de half gesublimeerde uiting van iets wat leeftijd­genootjes onder elkaar heel gewoon vinden en zelfs waarderen.

 

Ten slotte willen sommige kinderen nogal eens over de schreef gaan in hun provocaties. Ze vertellen bijvoorbeeld obsceniteiten door de telefoon of nemen zogenaamde interviews over seks af. Zulke kin­deren zijn er dan vooral op uit te protesteren tegen de betuttelende hulpverlening van de speciaal voor hen bestemde Kinder-en Jonge­rentelefoon.

 

Occasionele obscene tekeningen en graffiti hebben dezelfde bedoeling : de psychoanalyse brengt dit in verband met een « anale » com­ponent ( het kind « maakt » een product - tegelijkertijd kunstwerk en afval - bestemd om, zoals excrementen, langzaam in de natuur te vergaan ).

 

Er is naakt en naakt

 

Er bestaan kwantitatieve en kwalitatieve verschillen tussen onderstaande activiteiten die er stuk voor stuk op gericht zijn de naaktheid van het Iichaam goed te laten uitkomen, maar die daarom nog niet allemaal met seksuele opwinding samen hoeven te gaan :

 

- Naturisme : sommige jonge kinderen doen spontaan aan naturisme, maar dan meestal in gezinsverband. Het plezier om samen naakt te zijn in harmonie met de natuur wordt beleefd zonder enige seksuele opwinding.

 

- Plezier beleven aan het naakt zijn om de schoonheid van je lichaam te tonen alsook de lichamelijke en seksuele kracht die je in je voelt. In dit geval is er reeds sprake van een sek­suele, bijna erotische beleving, zonder de bedoeling iemand anders seksueel op te winden. Dit soort naaktheid is vaak alleen « voor het kind zelf » bedoeld, waarbij het zich eventueel masturbeert, maar het kan hier ook los van staan. Sommi­ge preadolescenten genieten hiervan in het grootste geheim wanneer ze alleen thuis zijn. Ze kunnen dit genoegen echter ook openlijk zoeken, maar dan discreet, bijna zonder het toe te geven en zonder dat het gekoppeld is aan seksuele opwin­ding ( het plezier van het gezamenlijk douchen in de kleedka­mers in sportcentra ).

 

- Er plezier aan beleven om je af en too poedelnaakt te tonen.

 

- Exhibitionisme : komt zelden bij kinderen voor. Oppervlak­kig gezien is er geen vormverschil tussen het zich naakt willen vertonen en exhibitionisme, maar andere criteria onderscheiden het laatste fundamenteel van het speelse in je blootje lopen. Exhibitionisme valt onder de categorie perverse activiteiten ( zie hoofdstuk 3, p. 112 en volgende ).

 

Enkele « primitieve » seksuele activiteiten

 

Voor de meer primitieve seksuele activiteiten en genoegens uit de vroegste kinderjaren is de motivatie nog maar gering, maar ze zijn ook niet echt opgegeven. Ze kunnen opnieuw sporadisch opduiken als alternatieve ontspanning : plasspelletjes ( alleen of in een groepje ), schuttingtaal gebruiken of schunnige moppen vertellen, een ander kind op de mond kussen en/of diens lichaam aflikken, enz.

 

Het zijn vooral primitieve aspecten uit de prille kinderjaren die, vergelijkbaar met stromingen die zich in een rivier samenvoegen, de genitale seksualiteit van het kind kunnen binnensluipen en kleuren. Deze aspecten blijven waarschijnlijk voortbestaan tot in de adoles­centie en de volwassenheid. Zo vertonen sommige kinderen regressief gedrag in verband met hun genitale activiteiten en willen weer heel graag knuffelen of geknuffeld worden, zoals toen ze een baby waren. Anderen hebben een bepaalde voorkeur voor « orale seks ». Er zijn ook dominante kinderen met een superioriteitsgevoel die het zoeken in een hardhandige seksualiteit waarin ze iets afdwingen; zij zoeken partners die graag onderdanig zijn, enz.

 

Ronduit excentriek gedrag

 

Vooral rond de preadolescentie tonen kinderen zich bijzonder over­moedig. Ze proberen hun macht te bevestigen en exploreren crea­tief hoe je erotisch genot kan oproepen. Ze kunnen daarbij heel vin­dingrijk zijn en « ongewone » seksexperimenten doen, bijvoorbeeld zich door hun hondje laten likken, urine opdrinken, zich masturberen in het slipje van hun grote zus, enz. De grens tussen normaal en tijdelijk ( pervers ) pathologisch blijft vaag ( zie hoofdstuk 4 voor de differentiële diagnose met perverse activiteiten ). Wanneer volwassenen op het seksuele laboratorium van deze doktertjes Mabuse ( film van regis­seur Fritz Lang ) stoten, dan zijn ze hierdoor dikwijls danig geschokt. Toch verdient dit soort situaties een beheerste en onpartijdige analyse, waardoor volwassenen zouden begrijpen dat dit soort experimen­ten in de psychoseksuele ontwikkeling van de jonge experimentator vaak veel onrustbarender lijkt dan het in feite is.

 

Over fantasieën

 

De fantasiewereld die samengaat met de seksuele activiteit van het kind is een nog weinig onderzocht gebied waarover we niet veel weten. Kinderen spreken nauwelijks spontaan (4) over fantasieën die rechtstreeks in verband staan met hun seksuele leven. Volwassenen, psychotherapeuten inbegrepen, hebben scrupules als kinderen hier­over gedetailleerde vragen stellen en houden het dan maar bij wat algemeenheden (5). Niettemin werken kinderen vaak een fantasiewe­reld rond hun seksuele activiteiten uit die er bepaald niet om liegt. Hun bewuste fantasieën grenzen geheimzinnig dicht aan onbewuste, analoge of andere fantasieën. Laatstgenoemde zijn de bron van andere voorstellingen van het kind, ofwel zuiver mentaal ( erotische dromen of die er dicht bij in de buurt komen ) ofwel iets meer tastbaars, uitge­drukt in tekeningen, spelletjes, enz. met een enerzijds zeer duidelijk te herkennen en anderzijds zeer moeilijk te ontrafelen symboliek.

 

Behoefte aan een script

 

Wanneer een kind zich masturbeert, gaat dit meestal gepaard met reminiscenties ( flauwe herinneringen ), beelden, bewuste gedachten of een soort script. Zelfs bij de jongsten ( zes - acht jaar) kan het al gaan om herinneringen aan lichamen en geslachtsdelen, maar meestal zijn het fantasieën over niet seksueel getint geluk ( herinneringen of persoon­lijke vondsten ). Wanneer de oedipale gevoelens nog vrij sterk aan­wezig zijn, kan de lievelingsouder in deze fantasieën erg teder zijn en roept het kind andere gelukkige momenten in het gezinsleven op. Maar hoe groter kinderen worden, hoe meer hun fantasieën de vorm aannemen van die van adolescenten of volwassenen. Het zijn herin­neringen aan aangename seksuele ervaringen, dikwijls via de multi­media opgevangen seksbeelden, pure erotische creaties van de ver­beelding, waarin soms een vriendje of de laatste flirt voorkomt, voor wie het kind echt liefde begint te voelen.

 

Bij wijze van repentie

 

Op een forum vertelt Michelle ( dertien jaar) dat haar moeder haar verraste ( Michelle was toen elf ) bij een vorm van masturberen die al aardig vooruitwees naar de seksuele daad : « Ik had twee kussens onder me gelegd waarover ik me aan het wrijven was, [..] en dacht daarbij aan mijn broers beste vriend Marc ( dertien jaar); ik was dolverliefd op hem. » ( N.B : we kunnen trouwens reeds de zeer duidelijke heteroseksualiteit van Michelle herkennen als­ook haar exogame of buitenfamiliale verlangens ).

 

Mentale voorstellingen van hetzelfde type kunnen zich eveneens voordoen los van elke seksuele handeling, bijvoorbeeld tijdens mij­meringen of een moment van wegdromen. Ze zijn dan vermengd met andere fantasieën uit de prille kinderjaren.

 

Wanneer bij de seksuele activiteit een of meer vriendjes/vriendinnetjes zijn betrokken, kan of kunnen deze dikwijls ook in bewuste fantasieën voorkomen, met talloze variaties.

 

- Tijdens het « heetst van het gevecht » fantaseren ze niets, maar imite­ren hoogstens pornobeelden.

 

- Er bestaat een gemeenschappelijk seksueel ritueel of script. Dit wordt voorgesteld ter voorbereiding of is zelfs de kern van de seksuele acti­viteit ( bijvoorbeeld doen alsof je een van de « sterren » van Big Brother bent als ze met elkaar flirten en met elkaar naar bed gaan ), maar tij­dens het spel kan er net zo goed van het script worden afgeweken.

 

- Een meer relationeel getint rollenspel kan het seksuele aspect erin rechtvaardigen en pikant maken ( doktertje spelen ).

 

- Er bestaan ook intieme fantasieën die kinderen niet met hun vriendjes/vriendinnetjes van het moment delen. Deze fantasieën kunnen evengoed wél als niet over genoemd(e) vriendje(s)/vriendinnetje(s) gaan. Hetzelfde geldt voor het seksuele spel. Dit zijn zeer « persoon­lijke » fantasieën, opkomend uit het intrapsychisch erotisch prenten­boek van het kind. Tijdens zijn seksuele activiteit is het kind als het ware gespleten en is het geestelijk niet betrokken bij wat het doet! Bij een bepaald aantal kinderen zet dit proces zich door in hun latere seksuele leven, maar meestal wordt het nooit verteld aan de toekom­stige, zelfs beminde, partner(s).

 

Verontrustende scripts?

 

Voor zover ermee in contact valt te komen, kunnen we ons vragen stellen bij het fantasieleven van een kind wanneer :

 

- fantasieën totaal lijken te ontbreken, zodat de seksualiteit van het kind zich alleen door de handeling ontlaadt;

 

- een kind, vooral een adolescent, niet in staat is tot persoonlijke creati­viteit en uitsluitend en min of meer begerig zijn/haar erotische denk­wereld met het bekijken van pornobeelden voedt, die het zich vervol­gens passief voor de geest haalt;

 

- een kind - intensief en langdurig - fantasieën van één enkele ( zeer ) afwijkende categorie cultiveert;

 

- de fantasieën, alhoewel gediversifieerd, zich als vloedgolven opdrin­gen en het kind te veel dwingen tot een ongeremde ( adult-like ) en op genot gerichte seksualiteit. Omgekeerd kunnen sommige grote kinderen zonder veel zelfvertrouwen door dit soort fantasieën, dikwijls nog gecombineerd met het bekijken van porno, wegvluchten in solo­seks, iets wat hen slechts compenserende bevrediging verschaft.

 

Fantasieën en afwijkingen

 

Het is moeilijk uit te maken wat het criterium is waarboven een « afwijking » tot iets pathologisch wordt. Fantasieën dienen ook als uitlaatklep voor de restanten van onze primitieve seksua­liteit zonder tot de daad te willen overgaan. Het is dus onvermijdelijk en wenselijk, dat er soms in onze geestelijke verbeel­ding, « verschrikkelijke » beelden en scripts de revue passeren, waarvoor we niet willen uitkomen. Dit kan zich ook voordoen bij kinderen, meestal vanaf tien - elf jaar Niettemin zijn bepaalde personen zo sterk gefixeerd op een welomschreven afwijken­de - bijvoorbeeld sadistische - fantasie, dat ze ter aanvulling documentatie gaan zoeken ( leve internet! ). Het is trouwens niet onmogelijk dat ze tot de daad overgaan, mocht de gelegen­heid zich voordoen. Deze mensen raken verstrikt in een zeer troebele zone tussen het normale en het perverse.

 

Algemene context

 

Verantwoordelijkheidsbesef van het kind en diens ver­houding tot de volwassenen

 

In hun diepste innerlijk herkennen kinderen, die zich goed in hun vel voelen, op zijn minst intuïtief aan wat werkelijk hun seksuele behoeften zijn : « Het was prettig en leerzaam ... Ik heb het helemaal zelf gewild ... Ik ging akkoord om het met Maud te doen ... » Wanneer volwassenen dit te weten komen, raken kinderen dikwijls in verlegen­heid en zijn ze gegeneerd, maar niet echt van hun stuk gebracht. Als volwassenen hen daarna vragen een andere plek voor hun activiteit te zoeken of als ze niet willen dat het voorgevallene zich herhaait, zullen kinderen zich op zijn minst voorzichtig tonen en zich hier niet open­lijk tegen verzetten. Meestal zullen ze trouwens proberen te gehoorzamen en proberen het  « waarom » ervan te begrijpen, iets wat sommige categorieën zorgbarende kinderen onmogelijk kunnen.

 

Al naargelang het gezin

 

Er bestaat een onderling verband tussen de seksuele activitei­ten die het kind toegeeft of ontkent en wat het als reactie van volwassenen verwacht : acceptatie of afkeuring.

 

In gespannen situaties waarin het kind weet dat het in conflict komt met een repressieve of culpabiliserende reactie van de volwassene, zal het eerst vaak de feiten ontkennen en zelfs zijn kameraadje(s) de schuld geven : « ik heb me laten meeslepen ». Maar het zal niet koppig blijven ontkennen, in tegenstelling tot andere kinderen die beseffen dingen gedaan te hebben die écht niet door de beugel kunnen.

 

Het andere uiterste is dat van het tolerantere en meer open gezin, dat bij een kind een banale seksuele activiteit ontdekt. Hier zal men de situatie discreet en tolerant benaderen, zodat het positieve ervaringen kan opdoen.

 

Dan zijn er nog gezinnen waarin ( ongetwijfeld als afrekening met het verleden ) de ouders iets té nieuwsgierig zijn naar de seksualiteit van hun kinderen of deze zelfs aanmoedigen zon­der dat het komt tot een troebel incestueus klimaat. Als de ouders in zo'n gezin ontdekken dat hun kind seksueel actief is, zou dit hen een begrijpend lachje kunnen ontlokken. Maar een kind dat zo'n reactie krijgt, heeft het daar soms moeilijk mee. Het voelt zich beslist niet schuldig, maar weet ook niet goed of het wel zo gelukkig is met de indiscretie van zijn ouders.

 

Een hartelijke familiesfeer

 

De kern van een hartelijke familiesfeer draait rond blijdschap en spontaan plezier.  Vaak, en vooral in het begin van seksuele expe­rimenten, voelt het kind zich opgewonden ( je bevredigt je nieuws­gierigheid, komt meer te weten, neemt risico's of daagt volwassenen uit! ). Aanvankelijk speelt het erotisch genot nog niet sterk mee, maar het raakt steeds meer op de voorgrond ( zie hoofdstuk 1, p. 42 ). Er blijft doorgaans nog een « tikkeltje » angst over ( en eventueel schuld­gevoelens ), zelfs als het kind zich positief ontwikkelt. De angst of het schuldgevoel is daarbij niet hoofdzakelijk verbonden met de realisti­sche vrees voor de dubbele signalen die vaak uitgaan van het volwas­sen discours. Angst wijst er ook op dat er restanten van een funda­menteel intrapsychisch conflict rond seksualiteit blijven voortleven ( zie hoofdstuk 1, p. 37 ).

 

Andere aan omstandigheden gelinkte karakteristieken

 

Vaak is de activiteit spontaan, toevallig of uitgelokt door een onver­wachte prikkel : verveling, wegdromen voor het inslapen, surfen op de computer, behoefte om met z'n tweeën op hetzelfde moment te plassen, enz. Toch is de activiteit ook niet impulsief, in de zin van een plotseling onweerstaanbare drang. Maar meestal gaat het niet om een vooraf goed georganiseerd plan (6).

 

Een onverwachte gebeurtenis

 

Omdat ze net het broertje van Marion helemaal naakt hebben gezien, pakt Marion ( zes jaar) opeens haar vriendje Lucas ( zes jaar ) bij de hand en neemt hem mee naar haar slaapkamer. Ze stelt hem voor dat ze alle twee hun kleren uittrekken, doen dit, bekij­ken elkaar en raken elkaar aan ... Dan komt de moeder opeens binnen ... De kinderen rechtvaardigen zich en zeggen : « We heb­ben toch ook zopas het piemeltje van Mathieu gezien?! »

 

Dit soort seksuele activiteit komt niet vaak voor en blijft recreatief. Een paar kameraadjes komen bij elkaar om allerlei dingen samen te doen : discussiëren, spelen, loI trappen, aan sport doen en eventueel ook nog wat seksuele spelletjes. Hetzelfde geldt voor een facet van de seksualiteit waar je alleen zelf hij betrokken bent, ter ontspanning of als moment van alternatieve creatie en recreatie in een druk bezet Ieventje.

 

De activiteiten die worden geëxploreerd en beoefend, worden steeds gediversifieerder en evolueren naar meer volwassen vormen van seksualiteit.

 

Kinderen beleven hun seksualiteit discreet, niet in de buurt van volwassenen en zelfs ver van hun Ieeftijdgenootjes. Toch proberen ze zich niet af te sluiten, in tegenstelling tot kinderen die heel goed beseffen dat ze zeer afkeurenswaardige dingen doen ( dit geldt bijvoorbeeld voor perverse kinderen ).

 

De plaats van de ander

 

Kinderen die zich goed in hun vel voelen, doen een aantal seksueel getinte dingen samen met een of meer vriendjes/vriendinnetjes, en zelfs wanneer ze alléén bezig zijn, komt de ander - teder, opwindend of begerenswaardig - in hun fantasieën voor.

 

De status van het kind dat méédoet

 

Dikwijls staan kinderen op voet van gelijkheid met elkaar. Bij de meeste gemeenschappelijke seksuele activiteiten staan gezond ontwikkelde kinderen op voet van gelijkheid of liever gezegd, hebben ze het gevoel dat dit zo is. Deze fundamentele overtuiging weegt al vroeg en op een natuurlijke manier door.

 

Hier volgen drie criteria in verband met de status van het kind :

 

1. Een kind richt zich niet seksueel tot iemand die het affectief of cogni­tief als zwakker aanvoelt (7).

 

2. Zolang het kind nog niet echt abstract denkt, is de lichaamsgrootte een tweede doorslaggevend criterium. Kinderen kijken meestal neer op kinderen die veel kleiner van gestalte zijn dan zijzelf. Een twaalfjarige jongen ( niet al te zeer ontwikkeld ) daarentegen kan zijn flink gebouw­de en slimme nichtje van acht jaar als een gelijkwaardig speelgenootje beschouwen.

 

3. Van dezelfde leeftijd zijn of in leeftijd verschillen is voor kinderen minder belangrijk dan de twee voorgaande punten. « Groteren » kij­ken inderdaad neer op jongere kinderen ( die van de kleuterschool of de eerste jaren van de lagere school (8) ) en beschermen hen zelfs een beetje. Maar dit wil nog niet zeggen dat « doktertje spelen » tussen een broer van zeven en zijn zusje van vier daarom meteen pathologisch zou zijn.

 

In heel wat gevallen wordt aan deze drie criteria voldaan en is het leeftijdsverschil doorgaans twee of drie jaar. Maar als de eerste twee criteria gerespecteerd worden ( rijpheid in de ontwikkeling en lichaamsbouw ) kan het leeftijdsverschil tot vijf jaar oplopen, zonder dat daardoor de grenzen van een gezonde seksualiteit overschreden worden. Bij een leeftijdsverschil is de klassieke reflex om de oudere als de meest verantwoordelijke te beschouwen ( de dominante, degene die de ander heeft overgehaald, enz. ). Vaak is dit ook zo, maar niet altijd. Jongere kinderen kunnen heel ondernemend en dominant zijn en oudere pas­sievere of zwakkere kinderen destabiliseren. Dit moeten we goed onthouden. Belangrijk is ook dat het niet altijd jongens zijn die meisjes overhalen, het kan ook omgekeerd.

 

Het feit broer en zus te zijn, vormt voor de meeste kinderen een belemmering, die toeneemt naarmate ze groter worden. Anderen zien in hun broer of zus dan weer een kameraadje binnen handbe­reik. Seksuele activiteiten die hieruit voortvloeien, kunnen aanvaard­baar blijven en zelfs stimuleren tot persoonlijke ontplooiing. Seksuele activiteiten tussen broertjes en zusjes komen echter minder vaak voor dan seksuele activiteiten tussen kinderen die geen familie van elkaar zijn en nemen af als de puberteit zich aankondigt ( voor meer details, zie hoofdstuk 4 ).

 

Ik was het niet, maar zij!

 

Robert ( vijftien jaar ) vraagt hulp aan de seksuologen van het forum Elysa omdat hij zich « stomweg heeft laten doen » [...] « en ik geloof dat het slecht is. Ik speelde verstoppertje met mijn nichtje van negen, we hadden ons op dezelfde plek verstopt, ze greep naar mijn penis en wreef erover, daarna pakte ze mijn hand vast en liet me haar short en haar slipje naar beneden trekken; ze wilde dat ik haar streelde en ik ben gezwicht [...] Na die eerste keer is het nog twee of drie keer gebeurd; het is altijd zij die het vraagt en op het moment zelf vind ik het prettig. Maar ik ben bang dat ik pedofiel ben? »

 

En wanneer een jongere puber wordt?

 

Laten we aannemen dat een jongere op zijn twaalfde puber is gewor­den. Ik ben van mening dat dit ongeveer de leeftijdsgrens is waarop deze jongere zichzelf kan beschouwen als aankomend adolescent. Het is de leeftijdsfase waarin pubers een ambivalent beeld hebben van hun naakte seksuele lichaam en het dan ook niet graag tonen. Er zijn ook jongeren die intuïtief aanvoelen dat ze tot een nieuwe status overgaan. Dan kunnen ze spontaan besluiten om geen seksuele spel­letjes meer te spelen met nog niet geslachtsrijpe kinderen of kame­raadjes die bezig zijn preadolescent te worden, maar nog geen puber zijn. Dit is de eenvoudigste oplossing!

 

Anderen wijken dan weer na hun eerste zaadlozing niet van hun seksueel doel af, alleen maar omdat hun zaadproductie op gang is gekomen. 0f ze nu al dan niet uitkijken naar dit moment, het veran­dert niets aan hun seksuele verwachtingen noch aan hun psycholo­gie van dat moment. 0f liever, het stimuleert hun trots, hun drang te verleiden als ( jonge ) man of ( jonge ) vrouw en hun verlangen om praktische demonstraties te geven aan kinderen die jonger zijn terwijl terzelfder tijd hun erotische behoeften toenemen.

 

Wanneer een ouder kind een (te) jong kind probeert te verleiden

 

Volwassenen kunnen op de volgende manier hierop reageren :

 

- Ongelukken voorkomen door middel van concrete vroeg­tijdige voorlichting en bewustmaking : als we met pubers praten, moeten we het ook over de risico's hebben die aan seksuele betrekkingen zijn verbonden en over de te nemen voorzorgsmaatregelen (9).

 

- Het idee accepteren dat seksueel contact tussen een jonge puber en een nog niet geslachtsrijp kind positief kan worden beleefd, op voorwaarde dat dit contact voldoet aan de hier­voor uiteengezette criteria ( p. 71-72 ).

 

- Met het oog op de toekomst vooral met hen praten en hun uitleggen dat de puberteit ( een fysiologische realiteit ) ritue­len en het kiezen van nieuwe vrienden en vriendinnen met zich meebrengt ( een psycho-maatschappelijke realiteit ). Dus voortaan zouden pubers moeten omgaan met pubers of met jongelui die al een heel eind op weg zijn naar de puberteit, want op die manier zullen ze zich ten slotte zelf een jonge adolescent/e gaan voelen.

 

- Zelfs als ze dit idee niet accepteren, toch dit laatste punt invoeren als basisprincipe ( zie p. 240 ).

 

Wat gebeurt er als de puberteit veel vroeger begint?

 

Laten we er even van uitgaan dat de puberteit is begonnen voor het elfde levensjaar  (10). In dit geval voelen veel jongeren zich psychologisch eerder overdonderd dan blij met wat hen overkomt. Dikwijls hebben ze de neiging zich - althans tijdelijk - in soloseks terug te trekken. Je moet deze jongeren eerst en vooral helpen hun zelfvertrouwen te bewaren of te herwinnen en hun « seksuele en gender-identiteit » te aanvaarden, hen de nodige biologisch-seksuele voorlichting geven, uitleggen dat ze vanaf nu potentieel vruchtbaar zijn en het belang van voorbehoedmiddelen toelichten.

 

Als kinderen gemeenschappelijke seksuele activiteiten hebben die beantwoorden aan andere dan bovenstaande criteria ( zie p. 88-94 ), moeten we kunnen accepteren dat deze eerst nog als positief kun­nen worden beleefd, uitgaande van meisjes of jongens die zich nog kind in een te snel gegroeid lichaam voelen. Voor deze kinderen geldt dus dezelfde soort opvoeding als voor andere preadolescenten die nog geen puber zijn geworden. Later kunnen we ervoor zorgen dat ze een andere status krijgen ( zie kader p. 73 ), bijvoorbeeld als ze twaalf jaar geworden zijn.

 

Uitzonderingen op de regel van gelijke status

 

Bij het beschrijven van de normale inwijdingsrituelen heb ik erop gewezen dat degene die wordt ingewijd vaak een zwakkere status heeft dan degene die inwijdt. De laatstgenoemde denkt dat zijn/haar bijdrage psychologisch verwerkt kan worden en doorgaans een posi­tief resultaat heeft.

 

Het andere geval komt veel minder vaak voor : hierbij gaat het om jonge intelligente kinderen ( vanaf acht jaar ) die voor zijn op hun leeftijd en weinig seksuele schroom kennen. Zij vragen soms zonder omwe­gen een adolescent ( tot veertien - vijftien jaar ) om hem/haar in te wijden of met hem/haar te doen wat ze al eens eerder hebben gedaan ( op voorgaan­de bladzijden stonden reeds twee voorbeelden ). Meestal gaat het om een geïmproviseerde en openhartige, lacherige vraag en niet zozeer om een bewuste verleidingsmanoeuvre. Deze kinderen stellen een handeling voor die meer bij hun eigen ontwikkelingsfase past dan bij die van de adolescent aan wie ze iets vragen, zoals bekijken, laten zien, aanraken … Het is de kunst een adolescent aan te spreken van wie ze denken dat hij/zij lief, vatbaar voor suggestie en geïnteresseerd in seks is (11). En ze lopen niet altijd een blauwtje...

 

Als de adolescent aan wie dit wordt gevraagd geen broer of zus is en als hij/zij accepteert, is de seksuele activiteit doorgaans spora­disch en van korte duur (12). Ofwel krijgt het kind er al snel genoeg van ofwel komt de adolescent weer met beide voeten op de grond, wij er niet langer zijn energie in stoppen en kijkt er met lichte schaamte op terug. Het seksuele spel tussen broers en zussen kan langer voortduren, een jaar of twee, vaak met lange tussenpozen, zonder dat ze gevoelsmatig en seksueel niet meer zonder elkaar kunnen.