De dood van Stacy en Nathalie werpt heel wat vragen op.
Wat moet er gebeuren met pedofielen? En vooral, hoe moeten we onze kinderen
beschermen? Een gesprek met kinderpsychiater Jean-Yves Hayez.
Vanwaar komt pedofilie? Kunnen pedofielen
genezen?
Jean-Yves
Hayez. Je kan moeilijk alle pedofielen
over dezelfde kam scheren. Een root deel is onvolwassen, voelt zich slecht in
zijn vel en kan niet zonder emotioneel of eksueel genot. Je kan het bijna
vergelijken met alcoholverslaving. Dat type pedofiel oestert de illusie dat
kinderen hem graag zien, hem niet afwijzen, hij gelooft zelfs dat ij
"dezelfde leeftijd" als een kind heeft. Voor dat soort pedofiel is
een kind als een fles lcohol. Elk moment van plezier met een kind creëert een
soort afhankelijkheid. Deze orm van pedofilie komt het meeste voor en heeft ook
het meeste kans om positief te volueren. Als men die pedofielen in de
gevangenis tenminste een intensieve ehandeling geeft en als men, bij hun
vrijlating, een verdere opvolging garandeert. En ls men hen op een niet
stigmatiserende manier verder sociaal begeleidt. Er zijn dus eel als'en,
veel voorwaarden.
Andere pedofielen, maar die komen minder voor, lijden aan
persoonlijkheidsstoornissen. Die hebben niks te maken met gebeurtenissen in hun
leven of met onvolwassenheid. Deze mensen zijn een permanent potentieel gevaar.
Een psychopaat bijvoorbeeld wil op een geobsedeerde manier de wet uitdagen,
bewijzen dat hij er boven staat. Dat kan leiden tot het aanranden of het in
elkaar slaan van mensen. Een seksuele pervert is dan weer geobsedeerd door
seks. Hij is niet op zoek naar een relatie waarin beide partners op gelijke
hoogte staan. Van dat type pedofiel kan je nooit zeggen dat hij genezen is,
zelfs niet na intensieve therapie. Het risico dat hij hervalt, is zeer groot.
Zelfs als hij zelf denkt veranderd te zijn, blijft hij een wandelende tijdbom:
je weet nooit of en wanneer hij ontploft. Dat is echt een probleem voor de
maatschappij.
Hoe kan je het risico op hervallen
inperken?
Jean-Yves
Hayez. De meeste landen maken niet
genoeg middelen vrij. Het kost te veel en het resultaat is niet gegarandeerd.
In Canada staat men het verst. Voor de grote seksuele delinquenten bestaat een
groot aanbod van psychologische therapieën, die ze in de cel al kunnen
beginnen. De therapeut is ook niet gebonden aan beroepsgeheim: hij kan
elementen verklappen, die de beslissing over vrijlating of verdere opsluiting
kunnen beïnvloeden. Bij ons heeft het Waalse Gewest enkele initiatieven genomen,
maar die zijn lang niet voldoende en ook niet gecoördineerd. Men zal daar
wellicht nog enkele maatregelen of wetsvoorstellen aan toevoegen, en misschien
wat geld vrijmaken, maar er is geen sprake van een echte maatschappelijke
keuze.
En wat zou die keuze dan moeten zijn?
Jean-Yves
Hayez. Als burger vind ik dat iemand
die een kind heeft gedood, na het seksueel misbruikt te hebben, een levenslange
gevangenisstraf verdient. Het is een "Amerikaanse" redenering, dat
week ik, maar het is de enige manier om recidives te voorkomen.
Mensen die kinderen verkrachten zonder ze te vermoorden, verdienen zware
gevangenisstraffen, waarvan drievierde of viervijfde niet samendrukbaar moeten
blijven, die moeten ze uitzitten. Tijdens hun verblijf in de cel moeten ze ook
een degelijke behandeling krijgen. Als dat in hun tijd gebeurd was, had men
kunnen voorkomen dat kerels als Dutroux en Derochette zijn hervallen. Als
pedofielen vrijkomen, moet de overheid drie maatregelen combineren: de
psychotherapie verder zetten, eisen dat de pedofiel zich sociaal integreert
(bijvoorbeeld door werk) om isolatie te vermijden en serieuze politieopvolging
garanderen, onaangekondigde huisbezoeken incluis.
Wat kunnen de ouders doen? Hoe kunnen ze
hun kinderen leren hoe ze op een pedofiel moeten reageren?
Jean-Yves
Hayez. Je kan ze op veel gevaren
voorbereiden. De ouders kunnen ten eerste hun kind op weg helpen om zich te
socialiseren, om open te staan voor het geheel van de maatschappij. Rozen
zonder doornen bestaan natuurlijk niet, een kind moet dat weten. Het doel is
dat het rust kent, helder denkt. Dat is een uitdaging, een pad zonder enig
risico bestaat er niet. Sommige (heel zeldzame) risico's zijn totaal niet te
voorzien. Toen Fourniret Elisabeth Brichet ontvoerde, had hij in zijn wagen
zijn vrouw en een baby bij zich, ze vroegen het meisje of ze hen bij een dokter
kon brengen. Om het even welk kind zou in die val getrapt zijn.
Men kan kinderen ook aanleren om risico's te mijden. Daarbij ga je het
beste uit van hun spontane ideeën. Tijdens een van de Bla-bla-programma's
van de RTBF vroeg ik vijf kinderen wat ze zouden doen als iemand hen zou
aanvallen. Ze hadden daar allemaal ideeën over. Je moet ze dan aanmoedigen,
bijvoorbeeld in een rollenspel, om in groep te spelen, geen afgelegen plekken
op te zoeken. Ze worden dan heel snel voorzichtiger en oplettender.
Een kind kan ook leren om neen te zeggen, om zich beter te verdedigen. Hoe
vaak per week gebeurt het dat een kind thuis neen kan zeggen, zonder dat het
direct een 'koningskind' wordt genoemd? In de duizenden voorvallen in het
dagelijks leven kan een kind zich voorbereiden om zich te doen respecteren.
En waarom zouden we hen ook niet bepaalde basistechnieken van
zelfverdediging aanleren?
Vindt u dit een taak voor de school?
Jean-Yves
Hayez. We verwachten vandaag al te veel
van de school. Ik zie dat veeleer gebeuren op een woensdagnamiddag,
bijvoorbeeld in een jeugdhuis. Dat is een opdracht voor de ouders en voor de
maatschappij. De waakzaamheid van de ouders is van het grootste belang. Ieder
moet zijn verantwoordelijkheid nemen, goed nadenken telkens wanneer hij/zij een
kind alleen laat weggaan.
Meer en meer gezinnen hebben het
sociaal-economisch moeilijk. Speelt dit hier ook een rol?
Jean-Yves
Hayez. We leven in een maatschappij
waarin de beschikbaarheid van de ouders en hun aanwezigheid bij de kinderen,
zowel kwalitatief als kwantitatief, vermindert. Een consumptiemaatschappij die
het individualisme promoot. Volwassenen bekommeren zich minder en minder om de
zwakkeren. We moeten deze zorgzaamheid tegenover de zwaksten in de
maatschappij, onder wie ook de kinderen, terug aanleren.