«Een kind mag best horen dat seks iets leuks is, het hoeft het daarom nog niet te zien» Feedback Ik vind de informatie op deze bladzijde... Zeer goed | Goed | Behoorlijk | Matig | Slecht E-mail deze pagina naar iemand die je kent E-mail je commentaar naar Klasse PDF om te lezen of om af te drukken (download Reader) deze p. [93 KB] dit nr. [5671 KB] Klasse PDF Archief

KOPPELINGEN Dossiers seks bij jongeren Gelijkaardige artikels Ze zijn er vroeg bij Jongeren en seks «Ze weten er meer over dan wij» Vroeger rijp en toch verdwaald? Een reus van een leraar De nieuwe kleren van de leerling Wilde zwanen op de bank Leraars met ogen op hun rug I Love the teacher Praten over relaties en seks (On)gepland en (on)gewenst Weer een T-shirt te klein Stapvoets Vraag het aan Els Verliefd op school Praten over seks Ons bomma is een puber DE SEKSTEST De pacman van Tristan Rood lintje Tristan (18) heeft aids Aids BEN IK VERLIEFD? Maarten: Vader op 16 Ware liefde W817 Liefde na vier uur SOS MAKS! Klaar voor de eerste keer Fast date, new mate Spreekuur Kussen voor dummies

Het aantal meldingen van seksueel misbruik tussen minderjarigen neemt toe. Twintig procent van de verkrachtingen en dertig tot vijftig procent van het kindermisbruik is op rekening van jonge daders te schrijven. Zeven op tien daders vinden hun eerste slachtoffer binnen de familie: broer of zus, neef of nicht. Ook leraren horen en zien steeds vaker 'volwassen' kopieergedrag op school. Sensuele videoclips, porno op het web, gore taal in jongerenmuziek: zonder duidelijke grenzen en goede rolmodellen van volwassenen komt een kind dat worstelt met zijn lichaam in chronische problemen.

Naakt rondlopen

Het derde jaar Menswetenschappen lanceert tussen twee lesuren een nieuwe Olympische discipline: je broek afstropen en een 'stijve' proberen te krijgen voor de leraar van het volgende uur binnenstapt. «Dit is humor, dit moet toch kunnen! » verdedigen ze zich.

Masturberen, vuile moppen vertellen, doktertje spelen, papa bespieden, schunnige telefoontjes doen of naakt rondlopen... voor de meeste kinderen is het een manier om hun onzekerheid te verbergen, om hun verleidingstechnieken te verfijnen, om te provoceren of te experimenteren. Kinderen en pubers moeten nog leren nuanceren en leren omgaan met hun eigen lichaam. Maar de leraar die toevallig op het spelletje uitkomt en in de leraarskamer alleen zegt: «Goh, die mannen van tegenwoordig!» stelt geen duidelijke grenzen.

Kinder- en jeugdpsychiater Peter Adriaenssens verduidelijkt: «Leraren lijken zelf verward en vragen zich af: 'Is dit leeftijdsbepaalde humor of ben ik oubollig?' Er is een verschil tussen een vlotte bespreekbaarheid van seksuele thema's, open staan voor de humor daarrond en humor die vernederend is, choqueert en inzoomt op personen in de klas. Het begrip 'het is om te lachen' heeft een enorme rek gekregen. Binnen het thema 'pesten' kan een leraar preventief geseksualiseerd gedrag opnemen. Je vernedert een klasgenoot niet door hem bv. 'rosse' te noemen, je geeft géén commentaar over de grootte van je buurvrouws borsten, je toont géén schokkende beelden. Vraag maar eens aan jongeren of zij hun ouders willen zien vrijen. Ze gruwelen al bij de idee. Dat beeld kan je als spiegel gebruiken: er zit in elke klas ook een jongere die ongelukkige seksuele ervaringen heeft. Die zal van de humor van 3MW averij oplopen.»

Bulderpartij

Een jongen van dertien met een autismespectrumstoornis probeert een stagiaire te kussen, omdat hij merkt dat ze een string draagt. «Op het world wide web staan veel foto's van dergelijke meisjes en die lachen en kussen allemaal.»

De aanleg van een leerling, de omgeving waarin hij opgroeit en de levenservaringen die hij oppikt, kunnen van hem een dader maken. Buitenlands onderzoek leert dat vier op vijf daders zelf een voorgeschiedenis van seksueel misbruik hebben. «Dat is iets wat we in Vlaanderen niet herkennen», reageert professor Adriaenssens. «Wij staan in Vlaanderen versteld van het aantal jongeren dat uit een degelijk gezin komt.» Ongeveer de helft van de minderjarige daders worstelt met een nog niet onderzochte ernstige ontwikkelingsproblematiek. Dat kan een autismespectrumstoornis zijn, een vorm van ADHD... Voor sommigen van hen is het niet duidelijk wie tot hun vertrouwde kring behoort en wie je daarom bijvoorbeeld bloot in de badkamer mag zien. «Er is ook een groep bij wie je een echte gedragsproblematiek vindt. Bij hen heerst thuis een soort dualiteit: 'Je hebt wel van je zus af te blijven!' Maar als dezelfde jongen de kleedkamer van de meisjes naakt binnenstormt, is zijn prestatie de aanleiding voor een bulderpartij van pa en ma: 'Dat zijn de kuren van die jonge gasten!' Het zijn wel de jongens die 85 tot 90 procent van de zedenfeiten plegen. Waarom zoveel jongens zich laten verleiden tot dergelijk probleemgedrag weten we niet.»

Soaps

Monica van tien spreekt veel over seks. Zonder remmingen. Ook in de klas. Bovendien kleedt ze zich sexy voor haar leeftijd. Nu ze bij een meester zit, krijgen haar woorden een provocerend toontje.

Soms is een kind verzot op seks en niet zelden komt dat door de misplaatste openheid die thuis geldt. Kinderen imiteren immers rolmodellen, leren door hun opvoeders te observeren in verschillende situaties. Een kind mag best horen dat seks iets leuks is, het hoeft het niet te zien. Nieuw is ook de bezorgdheid over de invloed van geseksualiseerd taalgebruik. Peter Adriaenssens: «Als je jongerenmuziek beluistert, dan stel je vast dat een boel schuttingtaal als animatie dient. Sommige websites verzamelen seksueel getinte en vaak denigrerende 'humor'. En dat wordt allemaal gebracht als iets waar mensen om lachen. In soaps waar om de zoveel minuten gelachen moet worden, is één op de acht grapjes schunnig of grof. En daarbij schiet telkens de lachband in werking. Niet de grappen op zich zijn verantwoordelijk voor Monica's gedrag. Maar in die leeftijdsfase is het risico op kopiëren wel groter. Zeker als die jongere daar thuis weinig corrigerende reacties op krijgt.»

Aangetast

Een kleuterjuf vindt het heel vervelend dat Haiko (5) altijd haar borsten aanraakt. Ze vertelt het in de lerarenkamer en anderen herkennen de bizarre obsessie van de kleuter. De juf besluit de ouders in te lichten.

Een leraar zal een voorval als dit snel onder de mat vegen uit schroom. 'Hoe gaan de ouders op mij reageren?' 'We kunnen toch niet alles controleren?' «Schroom is een menselijk reactie», reageert Peter Adriaenssens. «Iedereen ziet zich met de ene ouder meer bespreken dan met de andere. Ook de directie of het CLB kan dat gesprek met ouders voeren. Het CLB is hier zeker op zijn plaats, omdat vaak blijkt dat er meer problematisch is in de ontwikkeling van dat kind.» Ouders willen soms zelf niet zien dat hun kind getuige, slachtoffer of dader van grensoverschrijdend seksueel gedrag was. Slachtofferkinderen zullen hen dit zelden zelf op een directe manier vertellen. Bovendien kunnen ook ouders dader zijn en baat hebben bij zwijgen en ontkennen. «Leraren moeten alert blijven, met collega's en CLB's onderling blijven praten over hoe dit alles evolueert binnen schoolgemeenschappen. Zo staat een school niet ineens voor een olievlek waarbij ganse groepen aangetast zijn.»

Eervol

Ellen (14) heeft gewild seksueel contact met haar lief. Het meisje weet dat dit voor haar ouders onaanvaardbaar is. Als hun relatie uit geraakt, komen de ouders het toch aan de weet en zegt Ellen dat het ongewenst was. De school zet de jongen aan de deur.

Peter Adriaenssens waarschuwt voor te snelle dramatische reacties, al dan niet onder druk van ouders. «Kwalificeer ongewenst of ongelukkig seksueel contact tussen jongeren niet meteen als 'misbruik'. Het is het veiligst om rustig te bekijken wat er juist aan de hand is. Je ziet gedrag, maar het is niet gemakkelijk om snel te weten wat erachter schuilt. Dat Ellen dat zegt, is te begrijpen, vanuit haar dynamiek met thuis. Ze moet ook leren dat het het meest eervol is, zelfs bij complexe problemen als deze, als een jongen kan erkennen dat hij te ver gegaan is en zich wil laten helpen.»

Je leest meer in 'Ook kinderen hebben een lichaam' van Jean-Yves Hayez (uitgeverij Lannoo) Dit artikel is deels gebaseerd op een studiedag van het VCLB-vormingscentrum, project Relaties & Seksualiteit. Alleen de namen van de kinderen zijn fictief.